Botontkalking (osteoporose) en de overgang: oorzaken en wat helpt

Botontkalking (osteoporose) en de overgang: oorzaken en wat helpt

botontkalking osteoporose overgang vrouw
Geschreven door: Redactie OvergangWijzerLeestijd 6 minuten · 23 augustus 2026

Inhoudelijk beoordeeld door:

Tijdens en na de overgang verandert er veel in je lichaam, ook in je botten. Door hormonale veranderingen kan de botdichtheid afnemen, waardoor botten kwetsbaarder worden. Dit noemen we botontkalking, of in medische termen: osteoporose. Botontkalking verloopt vaak ongemerkt. Juist daarom is goede informatie belangrijk. Op deze pagina lees je wat botontkalking is, waarom het vaker voorkomt rond en na de overgang, en wat je kunt doen om je botten zo sterk mogelijk te houden.

Wat is botontkalking (osteoporose)?

Botontkalking betekent dat je botten dunner en brozer worden. Botweefsel wordt continu afgebroken en opnieuw opgebouwd. Tot ongeveer je 30e bouw je meer bot op dan je afbreekt. Daarna verandert die balans langzaam.

Na de overgang kan dit proces versnellen, waardoor de botdichtheid afneemt en de kans op botbreuken groter wordt.

OvergangWijzer
Zelftest

Twijfel je of je al in de overgang zit? Onze zelftest helpt je om je klachten te begrijpen en inzicht te krijgen in de fase waarin je zit.

Doe de test

Deel jouw ervaring

Door jouw verhaal te delen, help je andere vrouwen om herkenning te vinden en zich minder alleen te voelen in de overgang. Wil je jouw ervaring met ons delen?

Wat betekent botontkalking voor jou?

Botontkalking betekent niet dat je ineens ziek bent of voortdurend pijn hebt. Het betekent vooral dat je botten kwetsbaarder worden. Daardoor loop je een grotere kans op botbreuken, bijvoorbeeld bij een val die je vroeger probleemloos zou opvangen.

In het dagelijks leven kan dat betekenen dat je voorzichtiger moet zijn met vallen, dat herstel na een breuk langer duurt en dat een botbreuk meer impact kan hebben op je zelfstandigheid en mobiliteit. Juist daarom is het belangrijk om botontkalking serieus te nemen, ook als je (nog) geen klachten hebt.

Waarom neemt botontkalking toe in de overgang?

De rol van oestrogeen

Oestrogeen speelt een belangrijke rol bij het behoud van sterke botten. Het helpt:

  • botafbraak te remmen
  • botopbouw in balans te houden

Tijdens de overgang daalt de hoeveelheid oestrogeen. Daardoor kan botafbraak sneller verlopen dan botopbouw, wat leidt tot botverlies.

Andere factoren die meespelen

Naast hormonen spelen ook andere factoren een rol:

  • leeftijd en erfelijkheid
  • weinig lichaamsbeweging
  • een tekort aan calcium of vitamine D
  • roken of veel alcohol
  • een laag lichaamsgewicht
  • een vervroegde overgang
  • bepaalde medicijnen (zoals prednison, medicatie voor epilepsie of antihormoontherapie bij borstkanker)
  • bepaalde aandoeningen, zoals schildklierproblemen, reuma of andere chronische ziekten

Botontkalking wordt vaak gezien als iets dat ‘bij ouder worden hoort’. Leeftijd speelt inderdaad een rol, maar de overgang is een belangrijke versneller. Door de daling van oestrogeen neemt botverlies na de overgang sneller toe dan daarvoor.

Met andere woorden: ouder worden speelt mee, maar hormonale veranderingen tijdens de overgang hebben een duidelijke invloed op hoe snel botten hun stevigheid verliezen.

→ Bekijk de meest voorkomende symptomen en klachten tijdens de overgang.

Merk je iets van botontkalking?

Vaak niet meteen. Dat maakt botontkalking verraderlijk.

Belangrijk om te weten

  • Botontkalking veroorzaakt meestal geen botpijn
  • Veel vrouwen merken pas iets na:

    • een botbreuk bij een kleine val
    • rugpijn door ingezakte wervels
    • lengteverlies

Juist omdat klachten vaak ontbreken, wordt botontkalking soms pas laat ontdekt.

Wanneer loop je extra risico?

Je risico op botontkalking is hoger als:

  • je vroeg in de overgang bent gekomen
  • botontkalking in je familie voorkomt
  • je weinig beweegt of veel zit
  • je een laag lichaamsgewicht hebt
  • je weinig zonlicht krijgt
  • je rookt

Dat betekent niet dat je automatisch osteoporose krijgt, maar wel dat extra aandacht zinvol is.

Wat kun je doen om je botten sterk te houden?

Blijf bewegen (met belasting)

Beweging is één van de belangrijkste manieren om botten sterk te houden.

  • wandelen
  • traplopen
  • krachttraining
  • dansen

Botten worden sterker door belasting, niet door stilzitten.

Voeding: bouwstenen voor je botten

Je botten hebben voedingsstoffen nodig, zoals:

  • calcium
  • vitamine D
  • eiwitten

Een gevarieerd voedingspatroon vormt de basis.

Supplementen

Sommige vrouwen gebruiken calcium- of vitamine D-supplementen. Deze kunnen zinvol zijn bij een tekort, maar zijn geen vervanging voor beweging en voeding. Overleg bij twijfel met je huisarts.

Leefstijl

  • stop met roken
  • wees matig met alcohol
  • zorg voor voldoende daglicht

→ Lees meer over wat je kunt doen tegen overgangsklachten.

En hormoontherapie (HST)?

Hormoontherapie kan botverlies afremmen doordat het oestrogeentekort wordt aangevuld. Dit effect is goed onderbouwd, maar HST wordt niet alleen om die reden gestart. HST is een mogelijke optie binnen een bredere afweging van overgangsklachten, risico’s en persoonlijke situatie. Bespreek dit altijd met een arts.

Wanneer moet je naar de huisarts?

Het is verstandig om contact op te nemen met je huisarts als:

  • je risicofactoren hebt voor botontkalking
  • je een botbreuk hebt gehad na een kleine val
  • je plots lengte verliest
  • botontkalking in je familie voorkomt

Een arts kan, als daar aanleiding voor is, een botdichtheidsmeting laten doen. Dit heet een DEXA-scan. Hiermee wordt gemeten hoe sterk je botten zijn en of er sprake is van botontkalking.

De huisarts kan beoordelen of verder onderzoek nodig is.

→ Download hier de checklist ter voorbereiding op het gesprek met je huisarts.

Inzicht vraagt soms tijd

Botontkalking is geen klacht die je direct voelt of herkent. Juist dat maakt het lastig: het vraagt tijd om te begrijpen wat er in je lichaam verandert, en waarom aandacht daarvoor belangrijk is, ook als je (nog) geen klachten hebt. Veel vrouwen ontdekken pas later hoe groot de invloed van de overgang op hun botten kan zijn.

Inzicht ontstaat vaak stap voor stap: door informatie, gesprekken en het herkennen van risicofactoren. Het goede nieuws is dat je, zodra je dit inzicht hebt, zelf invloed kunt uitoefenen. Met beweging, voeding en bewuste keuzes kun je veel doen om je botten zo sterk mogelijk te houden, nu en in de jaren die volgen.

Snel duidelijk: 4 vragen over botontkalking in de overgang

Ja. Botontkalking is de Nederlandse term voor osteoporose.
Botontkalking betekent dat je botten kwetsbaarder worden. Vaak merk je daar lange tijd niets van, maar het vergroot wel de kans op botbreuken. Met de juiste aandacht voor beweging, voeding en leefstijl kun je zelf veel doen om je botten zo sterk mogelijk te houden.
Nee. Botontkalking kan op elke leeftijd voorkomen, maar het risico neemt duidelijk toe tijdens en na de overgang door de daling van oestrogeen.
Ja. Regelmatig bewegen (vooral met belasting), voldoende calcium en vitamine D, niet roken en matig zijn met alcohol helpen om botverlies te vertragen. Kleine aanpassingen kunnen op de lange termijn veel verschil maken.

Gerelateerde artikelen

Gerelateerde artikelen

Powered by GKR