Perimenopauze: de fase vóór de menopauze
Perimenopauze: de fase vóór de menopauze
De perimenopauze is de fase waarin de overgang daadwerkelijk begint. In deze periode krijgen hormonale veranderingen steeds meer invloed op je lichaam en je welzijn. Voor veel vrouwen is dit het moment waarop ze zich voor het eerst afvragen: “Is dit de overgang?”.
De perimenopauze kan al jaren vóór de menopauze beginnen en verloopt bij iedere vrouw anders. Sommige vrouwen ervaren duidelijke klachten, terwijl anderen vooral subtiele veranderingen merken die niet direct als overgang worden herkend.
Inhoudelijk beoordeeld door:
Wanneer begint de perimenopauze?
De perimenopauze begint gemiddeld tussen de 40 en 45 jaar. Toch kan deze fase bij sommige vrouwen al rond 35 jaar starten. Daardoor herkennen veel vrouwen de overgang niet, omdat ze van zichzelf denken dat ze te jong zijn.
Belangrijk om te weten is dat je ook in de perimenopauze kunt zitten terwijl je nog regelmatig menstrueert. Juist daardoor wordt deze fase vaak laat herkend, omdat veel vrouwen de overgang pas verwachten wanneer hun cyclus verandert.
Wat gebeurt er in je lichaam tijdens de perimenopauze?
Tijdens de perimenopauze gaan de hormoonspiegels, met name oestrogeen en progesteron, steeds sterker schommelen. Deze veranderingen verlopen niet geleidelijk, maar in pieken en dalen.
De eisprong vindt minder regelmatig plaats, waardoor de hormonale balans verandert. De hoeveelheid oestrogeen en progesteron gaat meer schommelen en neemt uiteindelijk geleidelijk af. Vaak daalt progesteron eerder dan oestrogeen, wat kan bijdragen aan overgangsklachten. Bij sommige vrouwen leidt dit al tot veranderingen in de menstruatiecyclus, terwijl bij anderen de cyclus nog lange tijd normaal blijft. Dit verschilt per persoon.
Als je subtiele veranderingen merkt in hoe je je voelt, slaapt of functioneert, ook wanneer je cyclus nog regelmatig is, dan kan dit al passen bij de perimenopauze. Wanneer je hormonale anticonceptie gebruikt, zoals de pil of een hormoonspiraal, kunnen veranderingen in je cyclus of klachten soms minder duidelijk opvallen. Vroege herkenning kan helpen om beter te begrijpen wat er speelt en welke ondersteuning bij jou past.
Wat gebeurt er in je lichaam tijdens de perimenopauze?
Tijdens de perimenopauze gaan de hormoonspiegels, met name oestrogeen en progesteron, steeds sterker schommelen. Deze veranderingen verlopen niet geleidelijk, maar in pieken en dalen.
De eisprong vindt minder regelmatig plaats, waardoor de hormonale balans verandert. De hoeveelheid oestrogeen en progesteron gaat meer schommelen en neemt uiteindelijk geleidelijk af. Vaak daalt progesteron eerder dan oestrogeen, wat kan bijdragen aan overgangsklachten. Bij sommige vrouwen leidt dit al tot veranderingen in de menstruatiecyclus, terwijl bij anderen de cyclus nog lange tijd normaal blijft. Dit verschilt per persoon.
Als je subtiele veranderingen merkt in hoe je je voelt, slaapt of functioneert, ook wanneer je cyclus nog regelmatig is, dan kan dit al passen bij de perimenopauze. Wanneer je hormonale anticonceptie gebruikt, zoals de pil of een hormoonspiraal, kunnen veranderingen in je cyclus of klachten soms minder duidelijk opvallen. Vroege herkenning kan helpen om beter te begrijpen wat er speelt en welke ondersteuning bij jou past.
OvergangWijzer Zelftest
Welke klachten horen bij de perimenopauze?
De perimenopauze kan zich op veel verschillende manieren uiten. Niet iedere vrouw ervaart dezelfde klachten en de intensiteit kan per fase verschillen.
Hiernaast vind je voorbeelden van mogelijke klachten tijdens deze fase. De genoemde klachten zijn slechts voorbeelden, in werkelijkheid gaat het om tientallen mogelijke klachten, die zich bij iedere vrouw anders uiten.
Bekijk ook: veelvoorkomende klachten & symptomen
Voorbeelden van lichamelijke klachten
- veranderingen in slaap of doorslapen
- opvliegers of nachtelijk zweten
- vermoeidheid of slecht slapen
- veranderingen in gewicht of vetverdeling
- veranderingen in de menstruatie
- hoofdpijn
- spier- of gewrichtspijn
- pijn bij seks
- minder zin in seks (of soms juist meer)
- hartkloppingen
- haaruitval / dunner wordend haar
Voorbeelden van mentale klachten
- stemmingswisselingen
- huilbuien
- kort lontje
- moeite met concentratie of geheugen (brain fog)
- het gevoel jezelf niet meer helemaal te herkennen
- sneller overprikkeld
- woedeaanvallen
- somberheid en/of depressie
- angst- of paniekgevoel
- minder stressbestendig
Hoe lang duurt de perimenopauze?
De perimenopauze kan meerdere jaren duren. Gemiddeld gaat het om een periode van enkele tot soms wel 8-10 jaar, maar het verloop is niet voorspelbaar en verschilt sterk per vrouw.
Klachten kunnen in deze fase:
• geleidelijk toenemen
• tijdelijk verdwijnen
• of in wisselende fases terugkomen
De perimenopauze eindigt op het moment van de menopauze: de laatste menstruatie.
Wat kun je doen in de perimenopauze?
De basis in deze fase ligt bij leefstijl. Dit geldt ongeacht of je later kiest voor aanvullende behandeling.
Voeding
Volwaardig en gevarieerd, met voldoende eiwitten, vezels en gezonde vetten
Beweging
Een combinatie van krachttraining, cardio en dagelijks bewegen.
Slaap & herstel
Vaste slaaptijden, voldoende rust en aandacht voor stress.
Dit is slechts een greep uit wat je kunt doen. Leefstijl omvat meer dan alleen voeding en beweging en wat helpend is verschilt per vrouw.
Wat kun je doen in de perimenopauze?
De basis in deze fase ligt bij leefstijl. Dit geldt ongeacht of je later kiest voor aanvullende behandeling.
Voeding
Volwaardig en gevarieerd, met voldoende eiwitten, vezels en gezonde vetten
Beweging
Een combinatie van krachttraining, cardio en dagelijks bewegen.
Slaap & herstel
Vaste slaaptijden, voldoende rust en aandacht voor stress.
Dit is slechts een greep uit wat je kunt doen. Leefstijl omvat meer dan alleen voeding en beweging en wat helpend is verschilt per vrouw.
Helpt hormoontherapie (HST) in de perimenopauze?
Voor veel vrouwen kan hormoontherapie (HST) een effectieve manier zijn om overgangsklachten te verminderen. Hierbij worden hormonen toegediend om schommelingen en tekorten deels op te vangen.
Er bestaan verschillende vormen van hormoontherapie, waaronder behandelingen met bio-identieke hormonen. Wat passend en veilig is, hangt af van persoonlijke factoren zoals leeftijd, klachten, medische voorgeschiedenis en leefstijl. Soms kunnen ook hormonale anticonceptiemiddelen, zoals de anticonceptiepil of een hormoonspiraal (Mirena), helpen bij klachten tijdens de perimenopauze.
Hormoontherapie is geen eerste stap voor iedereen, maar kan voor sommige vrouwen een belangrijke aanvulling zijn, altijd in overleg met een arts.
Perimenopauze of menopauze?
De perimenopauze wordt soms verward met de menopauze. Het verschil is dat de perimenopauze een langere overgangsfase is in aanloop naar de menopauze, terwijl de menopauze één specifiek moment is: de laatste menstruatie. Dit kan na 12 maanden zonder bloeding worden vastgesteld.
Meer over de menopauze
Hoe verhoudt de perimenopauze zich tot de andere fases?
De overgang verloopt in verschillende fases, en iedere fase heeft zijn eigen kenmerken. Hoe lang een fase duurt en hoe je die ervaart, verschilt per vrouw.
1. Premenopauze
Je menstruatie is (over het algemeen) nog regelmatig. Hormonale veranderingen kunnen al subtiel beginnen.
Lees meer2. Perimenopauze
Je hormonen gaan sterker schommelen en klachten kunnen duidelijker merkbaar worden. Dit is de start van de overgang.
4. Postmenopauze
De jaren na je laatste menstruatie. Sommige klachten verdwijnen, andere blijven.
Lees meerWanneer is het verstandig om hulp te zoeken?
De perimenopauze is een fase waarin veel kan veranderen. Dat betekent niet dat je er alleen doorheen hoeft.
Het is verstandig om hulp te zoeken als:
• je klachten langdurig aanhouden of steeds terugkomen
• je dagelijks functioneren beïnvloed wordt (bijvoorbeeld op werk, in je gezin of sociaal)
• je je mentaal uit balans voelt (denk aan somberheid, angst of prikkelbaarheid)
• je slecht slaapt en onvoldoende herstelt
• je twijfelt of je klachten met de overgang te maken hebben
Vroege ondersteuning kan helpen om klachten beter te begrijpen en te voorkomen dat ze zich opstapelen.
Afhankelijk van je klachten en behoeften kun je bij verschillende professionals terecht. Je huisarts is het eerste aanspreekpunt en kan meedenken, onderzoeken en eventueel doorverwijzen naar een specialist, zoals een overgangsconsulent of psycholoog.
Nog niet alle huisartsen zijn even ervaren met de overgang of bekend met de perimenopauze. Je kunt altijd vragen om een second opinion en je kunt in veel gevallen ook zelf direct contact opnemen met een specialist (zoals een overgangsconsulent, psycholoog, diëtist, etc). Check hiervoor wel bij je zorgverzekeraar wat er vergoed wordt.
Je hoeft niet te wachten tot klachten 'erg genoeg' zijn. Juist in de perimenopauze kan het helpend zijn om eerder ondersteuning te zoeken.
Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?
De perimenopauze is een fase waarin veel kan veranderen. Dat betekent niet dat je er alleen doorheen hoeft.
Het is verstandig om hulp te zoeken als:
• je klachten langdurig aanhouden of steeds terugkomen
• je dagelijks functioneren beïnvloed wordt (bijvoorbeeld op werk, in je gezin of sociaal)
• je je mentaal uit balans voelt (denk aan somberheid, angst of prikkelbaarheid)
• je slecht slaapt en onvoldoende herstelt
• je twijfelt of je klachten met de overgang te maken hebben
Vroege ondersteuning kan helpen om klachten beter te begrijpen en te voorkomen dat ze zich opstapelen.
Afhankelijk van je klachten en behoeften kun je bij verschillende professionals terecht. Je huisarts is het eerste aanspreekpunt en kan meedenken, onderzoeken en eventueel doorverwijzen naar een specialist, zoals een overgangsconsulent of psycholoog.
Nog niet alle huisartsen zijn even ervaren met de overgang of bekend met de perimenopauze. Je kunt altijd vragen om een second opinion en je kunt in veel gevallen ook zelf direct contact opnemen met een specialist (zoals een overgangsconsulent, psycholoog, diëtist, etc). Check hiervoor wel bij je zorgverzekeraar wat er vergoed wordt.
Je hoeft niet te wachten tot klachten 'erg genoeg' zijn. Juist in de perimenopauze kan het helpend zijn om eerder ondersteuning te zoeken.
Vergelijk jezelf niet met anderen
De perimenopauze verloopt bij iedere vrouw anders. Waar de één vooral last heeft van opvliegers, kan een ander juist stemmingsklachten, slaapproblemen of vage lichamelijke klachten ervaren.
Het is daarom niet altijd helpend om jezelf te vergelijken met vriendinnen, collega’s of verhalen online. Het is verstandig om je in te lezen, maar onthoud: dat jouw klachten anders zijn, betekent niet dat ze minder ‘echt’ zijn of niet bij de overgang horen.
Open praten over de overgang kan wel juist helpen om meer herkenning en begrip te creëren, zodat vrouwen zich minder alleen voelen in deze fase. Gelukkig komt er steeds meer aandacht voor het onderwerp en wordt het taboe langzaam kleiner.
Snel duidelijk: 4 vragen over de perimenopauze
De perimenopauze is de overgangsfase vóór de menopauze. In deze periode gaan hormonen zoals oestrogeen en progesteron sterker schommelen. Deze fase begint gemiddeld tussen de 40 en 45 jaar, maar kan bij sommige vrouwen al in de tweede helft van de 30 beginnen. Daardoor herkennen veel vrouwen de overgang in eerste instantie niet. Ook kan het rond je 50e beginnen. Het verschilt enorm per vrouw.
Veelvoorkomende klachten in de perimenopauze zijn slaapproblemen, vermoeidheid, stemmingswisselingen, prikkelbaarheid en veranderingen in de menstruatie. Niet iedere vrouw ervaart dezelfde klachten. Juist een combinatie van subtiele veranderingen kan wijzen op deze fase.
Ja. Je kunt in de perimenopauze zitten terwijl je cyclus nog regelmatig is. Hormonale schommelingen kunnen al klachten geven voordat de menstruatie duidelijk verandert. Dit maakt de perimenopauze in een vroege fase soms lastig te herkennen.
De perimenopauze duurt gemiddeld enkele jaren en kan bij sommige vrouwen 8 tot 10 jaar aanhouden. Het verloop is niet voorspelbaar: klachten kunnen geleidelijk toenemen, tijdelijk verminderen of in fases terugkomen. De perimenopauze eindigt bij de menopauze, de laatste menstruatie.