Ervaar je tijdens de overgang een droog, schrijnend gevoel of zelfs pijn bij het vrijen? Je bent niet de enige. Pijn bij seks is een veelvoorkomende klacht in deze fase van het leven. Vaak is vaginale droogte tijdens de overgang de oorzaak. Ook bekkenbodemproblemen kunnen een rol spelen. Deze klachten kunnen je comfort, zelfvertrouwen en seksleven flink beïnvloeden. Gelukkig is er veel aan te doen.
Vaginale droogte betekent dat de slijmvlieslaag van de vulva en vagina dun en kwetsbaar is, waardoor de huid droog en vaak ook geïrriteerd kan aanvoelen. Dit kan ongemak veroorzaken bij het seksueel contact of bij het dragen van strakke kleding. Het kan ook leiden tot jeuk, branderigheid of een gevoel van druk. Vaginale droogte komt veel voor tijdens de overgang. De medische term hiervoor is atrofie of atrofische vaginitis.
Twijfel je of je al in de overgang zit? Onze zelftest helpt je om je klachten te begrijpen en inzicht te krijgen in de fase waarin je zit.
Doe de testDeel jouw ervaring
Door jouw verhaal te delen, help je andere vrouwen om herkenning te vinden en zich minder alleen te voelen in de overgang. Wil je jouw ervaring met ons delen?
Tijdens de overgang daalt het hormoon oestrogeen in je lichaam. Het vaginale weefsel wordt hierdoor dunner en maakt minder vanzelfsprekend vocht aan in niet-erotische situaties. Dat betekent dat de vagina minder soepel en sneller geïrriteerd raakt. Ook verandert de pH-waarde (zuurgraad), waardoor de vagina gevoeliger wordt voor irritatie en infecties. Ook kan de bekkenbodem verzwakken of juist overactief raken, wat pijn bij seks kan veroorzaken. Alles bij elkaar maakt dit je intieme gebied kwetsbaarder.
Deze symptomen kunnen je dagelijks leven beïnvloeden, en ook je zin in seks verlagen.
De belangrijkste onderliggende oorzaak is de daling van oestrogeen. Deze hormonale verandering werkt door op meerdere manieren:
Deze veranderingen beginnen vaak al in de perimenopauze en kunnen blijven aanhouden tot in de postmenopauze.
Tijdens de overgang kunnen de bekkenbodemspieren verzwakken door minder oestrogeen of juist overactief worden door spanning en stress. Dit kan zorgen voor een strak, pijnlijk gevoel bij seks of juist minder ondersteuning. Een gespecialiseerde bekkenfysiotherapeut kan helpen met oefeningen en ontspanningstechnieken die klachten verminderen.
→ Lees meer over de bekkenbodem en hoe bekkenfysiotherapie kan helpen.
Tips tegen pijn bij seks en vaginale droogte die je kunnen helpen om je klachten te verminderen:
Je vagina is een zelfreinigend systeem, echt! Je hebt dus geen speciale zepen of spoelingen nodig (en die kunnen zelfs schade aanrichten). Alleen lauw water is voldoende voor het
wassen van de vulva.
Het is verleidelijk om producten te gebruiken die veel beloven, maar ze kunnen de kwetsbare huid in je vaginale gebied irriteren. Vermijd producten met geurstoffen of agressieve chemicaliën.
Katoen laat je huid ademen en verkleint de kans op irritatie. Vermijd synthetische stoffen en geparfumeerde inlegkruisjes.
Als je lichaam voldoende tijd krijgt om opgewonden te raken, maakt de vagina vanzelf genoeg vocht aan. Goed voorspel verhoogt de vaginale vochtigheid, waardoor (penetratie-)seks prettiger is. Neem dus de tijd en gebruik gerust een glijmiddel als aanvulling.
Een fijn glijmiddel kan direct verlichting geven tijdens seks. Glijmiddel gebruik je tijdens seks om wrijving te verminderen. Pas op dat je er niet onvoldoende opwinding mee maskeert. Daarnaast werkt het direct, maar tijdelijk. Kies geurvrij, kleurloos en zonder agressieve toevoegingen zoals alcohol, menthol of parfum. Vermijd glijmiddelen op oliebasis (zoals vaseline of kokosolie), want die kunnen het vaginale slijmvlies irriteren of condooms aantasten.
Een vaginale moisturizer is een hydraterende crème zonder hormonen speciaal voor je vagina of vulva. Je gebruikt deze los van seks, dus een paar keer per week bijvoorbeeld. Deze hydrateert het vaginale slijmvlies en helpt de conditie van de huid te verbeteren op langere termijn. Let op dat het product geen irriterende stoffen bevat en bij voorkeur melkzuur of hyaluronzuur bevat. Vraag zo nodig advies bij je huisarts of apotheker.
Dit zijn lage doses oestrogeen in de vorm van een crème, tablet of ring die je in de vagina aanbrengt. Ze herstellen het slijmvlies en verlichten klachten zoals droogte, jeuk of terugkerende blaasontstekingen. Ze werken lokaal, worden nauwelijks in het bloed opgenomen en zijn veilig voor langdurig gebruik. Overleg wel altijd met je huisarts of gynaecoloog.
Hydratatie is belangrijk voor de algehele gezondheid, inclusief de gezondheid van je vaginale weefsels. Goed gehydrateerd blijven helpt je huid, inclusief de vulva en vagina, soepel en gezond te houden.
Een gezond dieet kan ook een verschil maken. Voedingsmiddelen rijk aan omega-3-vetzuren en vitamine E kunnen helpen om je huid soepel en gezond te houden.
Je bent echt niet de enige met deze klachten. Een huisarts, gynaecoloog of overgangsconsulent kan je verder helpen. Denk ook aan bekkenfysiotherapie of een seksuoloog als je merkt dat de klachten je relatie of zelfvertrouwen beïnvloeden.
Pijn bij het vrijen is vervelend en maakt seksueel contact moeilijker. Het is belangrijk om open te zijn met je partner en indien nodig bovenstaande tips met elkaar te bespreken om het contact comfortabeler te maken.
Sommige vrouwen gebruiken hormoontherapie (HST) in de vorm van pleisters, tabletten of gel om overgangsklachten te verminderen. Dit kan indirect invloed hebben op seksualiteit, bijvoorbeeld doordat andere klachten zoals opvliegers, stemmingswisselingen of slecht slapen verminderen.
Bij pijn bij seks en vaginale droogte zijn lokale behandelingen in de vagina (zoals vaginale oestrogenen) meestal effectiever dan HST alleen. Gebruik je al HST en blijf je klachten houden, dan is aanvullende lokale behandeling vaak alsnog nodig. Bespreek dit altijd met je huisarts of gynaecoloog.
Blijf niet rondlopen met pijn bij seks of vaginale droogte. Merk je dat zelfzorg, glijmiddel of moisturizers onvoldoende helpen? Of heb je terugkerende klachten zoals pijn, jeuk of bloedverlies? Bespreek het dan met je huisarts. Er zijn veilige en effectieve behandelingen die jouw klachten kunnen verminderen.
→ Download hier de checklist ter voorbereiding op het gesprek met je huisarts.
Pijn bij seks kan onzeker maken en je het gevoel geven dat je lichaam je in de steek laat. Dat is begrijpelijk. Maar wees gerust: dit is een veelvoorkomende klacht in de overgang en het zegt niets over wie jij bent, je vrouwelijkheid of je relatie. De klachten zijn het gevolg van lichamelijke veranderingen waar veel vrouwen mee te maken krijgen.
Het belangrijkste om te weten: je hoeft hier niet mee te blijven rondlopen. Met de juiste informatie, aandacht en eventuele medische ondersteuning is er vaak veel verbetering mogelijk. Stap voor stap, op een manier die bij jou past.
Powered by GKR
